بررسی مکالمات ضبط‌شدۀ تلفنی پس از زلزله در چین نشان می‌دهد بسیاری از بازماندگان برای تسکین آلام خود، به بازی و سرگرمی پناه می‌برند.
نویسنده: بیل اسنایدر
حتی اگر به‌طور جدی در جریان زلزله‌ای بزرگ آسیب ندیده باشید، کنارآمدن با شوک حادثه کار آسانی نخواهد بود. ادای احترام به جان‌باختگان و کمک به بازسازی و تماس با عزیزان، به تغییر روحیۀ افراد پس از زلزله کمک می‌کند؛ اما روش دیگری نیز وجود دارد که کمتر به آن توجه شده است.
هنگامی که در سال ۲۰۱۳ زمین‌لرزۀ هفت‌ریشتری بخش‌هایی از منطقۀ سیچوان را در چین تخریب کرد، محققان تصمیم گرفتند با بررسی برنامه‌های نرم‌افزاری گوشی‌های هوشمند، اطلاعاتی دربارۀ رفتار بازماندگان به‌دست آورند. استادان دانشکدۀ بازرگانی استنفورد و سه دانشگاه دیگر، پس از بررسی نحوۀ استفاده بیش از ۱۵۷هزار نفر از ساکنان سیچوان از تلفن همراه و مصاحبه با صدها تن از بازماندگان دریافتند: «بازی و سرگرمی نقش ویژه‌ای در کاهش تأثیر منفی روان‌شناختی فاجعه دارد.» مطالعۀ آن‌ها که در سال ۲۰۱۶ انجام گرفت، نشان می‌دهد استفاده از برنامه‌های سرگرم‌کننده، مانند بازی‌های آنلاین و خرید و موسیقی، موجب کاهش اضطراب می‌شود. بابو شیو، پروفسور بازاریابی مدرسۀ کسب‌وکار استنفورد، معتقد است: «ارتباطات زیاد، مانند پوشش رسانه‌ای کامل و بازدید دائم از سایت‌های خبری، احساس خطر را افزایش می‌دهد و ترس بیشتری را در مردم ایجاد می‌کند.»
جیسان سی جیا، استادیار بازاریابی در دانشگاه هنگ کنگ و پژوهشگر اصلی این تحقیق، دراین‌باره می‌گوید: «این صحبت به‌معنای آن نیست که پس از بروز فاجعه نباید اطلاعاتی در اختیار مردم قرار گیرد؛ اما به‌نظر می‌رسد در این میان روحیۀ بازماندگان نادیده گرفته می‌شود.»
در این مطالعه محققان به طیف گسترده‌ای از اطلاعات دسترسی داشتند. نتیجۀ بررسی سه‌ماهۀ سوابق ناشناس تلفن همراه، از جمله تماس‌های صوتی، پیامک‌ها، مرور صفحات اینترنتی و استفاده از برنامه‌های تلفن همراه، به محققان دربارۀ برنامه‌هایی اطلاعات داد که مردم قبل و بعد از زلزله استفاده می‌کردند و همچنین محل اقامت کاربران را مشخص می‌کرد.
محققان با برقراری ارتباط بین این اطلاعات و سوابق دقیق زمین‌لرزه، توانستند تعداد زمین‌لرزه‌ها را در محل اقامت هریک از کاربران مشخص کنند. در انتها، آن‌ها مصاحبه‌هایی با هشتصد نفر از بازماندگان انجام دادند تا احساس ترس و اضطراب آن‌ها را یک هفته پس از لرزه‌ها ارزیابی کنند.
نتایج بسیار چشمگیر بود. در مناطقی که شدیدترین لرزه‌ها رخ داده بود، بازماندگان از برنامه‌های مختلف تلفن‌های همراه بیشتر استفاده کرده بودند و این رفتار به‌مدت سه هفته ادامه یافته بود. محققان دریافتند: «تنها رفتارهای سرگرم‌کننده و مفرح می‌تواند خطر درک‌شده و تأثیر روانی منفی فاجعه را کاهش دهد.»
به‌نظر جیا، فارغ‌التحصیل دکتری مدرسۀ کسب‌وکار استنفورد در سال ۲۰۱۳، بین رفتارهای تفریحی و سرگرم‌کنندۀ آنلاین و کاهش احساس خطر از لحاظ آماری ارتباط درخورِ توجهی وجود دارد؛ ولی تعیین میزان ترس و اضطراب افراد بسیار دشوار است.
تفریح و خوش‌گذرانی جای خجالت ندارد.
محققان امیدوارند نتایج تحقیق آن‌ها مسئولان حوزۀ سلامت عمومی را به‌فکر بازنگری در راهبردهای پس از فاجعه بیندازد: «ما شاهد این بودیم که کل جمعیت از فعالیت‌های روان‌شناختیِ انطباقی برای کاهش احساس خطر درک‌شده استفاده می‌کردند. با این حال، چالش اصلی این است که چگونه افراد دیگر را هم به انجام‌دادن این فعالیت‌های مفرح در موقعیت‌های این‌چنینی ترغیب کنیم.»
نحوۀ دستیابی به این هدف فراتر از حوصلۀ این جستار است؛ اما جیا خاطرنشان می‌کند افرادی که پس از بروز فاجعه به فعالیت‌های سرگرم‌کننده مشغول می‌شوند، گاهی اوقات از سوی بازماندگان سرزنش می‌شوند. به‌عقیدۀ وی، به‌جای به‌تعویق‌انداختن رویدادهایی مانند بازی‌های فوتبال در هنگام بروز حوادث، برگزاری این مسابقات می‌تواند باعث بازیابی سریع‌تر روحیۀ مردم شود. همچنین شیو بیان می‌کند که در طول جنگ جهانی دوم و جنگ ویتنام، پخش برنامه‌های طنز باعث بهبود روحیۀ نیروهای رزمی شد؛ هرچند احساس خطر و استرس در این افراد کاملاً منطقی و توجیه‌پذیر بود.
یافته‌های مطالعۀ مربوط به زلزله، با تحقیق پیشین دربارۀ واکنش مردم در برابر بلایای طبیعی همخوانی دارد. شیو و همکارانش در مقالۀ پژوهشی سال ۲۰۰۵ خود در دانشگاه دوک می نویسند: «برای مثال، پس از ماجرای ۱۱سپتامبر۲۰۰۱، گزارش‌ها حاکی از افزایش پرخوری و کنار‌گذاشتن رژیم غذایی، افزایش مصرف نوشیدنی‌های الکلی و سیگارکشیدن، افزایش ارتباط با اعضای خانواده و دوستان و افزایش خرید و حضور در کلیسا بود.»
به‌نظر وی، بیشترین مقالات مربوط به بازیابی روحیۀ مردم پس از بلایای طبیعی، مبتنی بر مطالعات آزمایشگاهی است. با توجه به اینکه مقالۀ مربوط به زلزله بر اساس تجربۀ هزاران نفر از بازماندگان است، نتایج آن نقطۀ عطفی در این مطالعات است. «البته همیشه روحیۀ شکاک من به‌دنبال فهم این موضوع بوده است: آیا این امر [اثر گزارش‌شده در هر دو مقاله] در دنیای واقعی نیز رخ می‌دهد؟» این مقاله این موضوع را تأیید کرد و شدت هم‌بستگی بین این دو باعث شگفتی من شد.

بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
بارگذاری بیشتر در رهبری

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *